Neuroplasticiteit: programmeer je hersens opnieuw

De hersens hebben me altijd al mateloos gefascineerd. Alles komt er vandaan: emoties, gedachten, je handelen. Ze sturen allerlei processen in je lichaam aan en zorgen ervoor dat jij in leven blijft. Tegelijkertijd kunnen ze je enorm tegenwerken. Zo zijn tal van stoornissen terug te voeren op bepaalde delen van je hersenen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld ook somberheid en depressie in de hand werken. Over dat laatste wil ik het hebben en dan in het bijzonder tot relatie met neuroplasticiteit.

Je hersenen zijn opgebouwd uit neuronen, die continu met elkaar in contact staan. Neuroplasticiteit houdt in dat die neuronen nieuwe verbindingen kunnen aangaan*. Je brein past zich aan op basis van het leven en je ervaringen**. Het leert dus continue en verandert daarmee ook – eigenlijk is het als een spier die je kunt trainen. Zo is bijvoorbeeld in onderzoek gevonden dat taxibestuurders uit Londen betere neurale verbindingen hebben in de hippocampus, het deel van je hersens voor visueel – ruimtelijke herinneringen***. Laten we het concept van neuroplasticiteit nu eens toepassen op geluk.

Negatieve bias
Ons brein is heel wonderlijk, maar heeft ook dingen ingebouwd die minder handig voor ons zijn. De negatieve bias is daar één van: het brein is goed in leren van slechte ervaringen, maar slecht in het leren van goede. Negatieve dingen blijven dus beter hangen. Dit komt voort uit ons verleden als jager-verzamelaars, want voor ons overleven toen was het belangrijk dat we slechte dingen als een sabeltandtijger opmerkten****. Nu hebben we in dit leven niet meer veel dingen waar we bang voor hoeven te zijn, maar het brein is helaas niet zo snel mee geëvolueerd. We blijven daardoor makkelijk hangen in onplezierige emoties, zoals angst, boosheid en jaloezie.

HEAL
Wat kun je nu hieraan doen? Negatieve ervaringen en emoties helemaal vermijden? Dit blijkt niet de oplossing te zijn. Allereerst is bewezen dat het brein kan veranderen door meditatie. Maar alleen opmerken is niet genoeg: het is nodig om bewust stil te staan bij positieve ervaringen. In het boek “Hardwiring Happiness” beschrijft Rick Hanson hier een methode voor: HEAL. Have a positive experience; Enrich it; Absorb it; and Link positive and negative material so that positive soothes and even replaces negative. Hij noemt dit “pulling weeds and planting flowers in the garden of the mind”.

“Pulling weeds and planting flowers in the garden of the mind.”

Stilstaan bij goede dingen
Goede dingen gebeuren de hele tijd, maar we zien ze niet altijd. Het vraagt ons dus om hier meer naar te kijken. Meditatie en mindfulness kunnen hierbij helpen. Vervolgens is het belangrijk om bewust stil te staan bij de ervaring. Vaak hebben we de neiging om door te gaan, maar hoe langer we iets vasthouden in onze gedachten, des te sterker worden de verbindingen tussen neuronen. Daarbij kunnen we zelfs proberen om negatieve ervaringen te vervangen door positieve. Door tegelijk aan beide te denken, kunnen de negatieve afgezwakt worden en uiteindelijk zelfs vervangen. Dit is de reden waarom het zo fijn kan zijn om met een vriend over pijnlijke ervaringen te praten: het pijnlijke gevoel wordt verbonden met het gevoel van comfort en de steun van een geliefde.

Je hersens op een positieve manier herprogrammeren klinkt zo vrij simpel, maar dat is het natuurlijk niet. Het zal continu oefening vragen. De methode van HEAL kan daarbij helpen, al vind ik het zelf nog lastig zomaar toe te passen. In een volgend stuk wil ik daarom ingaan op wat ik doe om meer positiviteit in mijn leven te ervaren. Deel twee komt dus snel!

* https://www.cognifit.com/nl/brein-plasticiteit-en-cognitie#:~:text=Neuroplasticiteit%20of%20neurale%20plasticiteit%2C%20stelt,zich%20te%20herstellen%20en%20herstructureren

** https://movethebrain.nl/blog/wat-is-neuroplasticiteit/

*** Rick Hanson & Richard Mendius, The Buddha’s brain

**** Rick Hanson, Hardwiring Happiness

You may also like

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *